درياها ، مالكيت معنوى نسبت به اختراعات ، اكتشافات و آثار علمى و هنرى و مانند آنها مولود اين تحوّلات و تعاملات است . با تشكيل حكومت اسلامى در ايران بر اساس فقه اهل بيت عليهم السلام اين سلسله از مباحث و بحث‌هاى جدّى و تازه ، به فقه شيعه رونق و نشاطى دوباره بخشيد . فقها و دانشمندانى همچون امام خمينى ، شهيد سيّد محمّد باقر صدر ، علّامه طباطبايى ، آية اللَّه مكارم شيرازى ، شهيد مرتضى مطهّرى را مىتوان از طلايه‌داران اين عرصه ناميد . كتابهاى كشف الاسرار و ولايت فقيه از امام خمينى ، اقتصادنا و البنك اللاربوى از آثار شهيد سيّد محمّد باقر صدر ، تفسير الميزان از علّامه طباطبايى ، تفسير نمونه ، مجلهء مكتب اسلام ، طرح حكومت اسلامى و جلد دهم پيام قرآن از آثار آية اللَّه ناصر مكارم شيرازى ، نظام حقوق زن در اسلام ، مسألهء حجاب ، اسلام و مقتضيّات زمان و . . . از علّامهء شهيد مرتضى مطهّرى نمونه‌هاى روشنى از توجّه به نيازهاى اجتماعى و پاسخ به شبهات و كشاندن فقه اسلامى و معارف دينى به عرصه جامعه است ، كه در اين رويكرد ، به مسائل جديد ، و پرسشهاى تازه توجّه خاصّى شده و « جامعه‌نگرى » وزن و اعتبار ويژه‌اى به خود گرفت . پس از پيروزى انقلاب اسلامى در ايران و تشكيل حكومت اسلامى ، نگرش فقيهان و انديشمندان مكتب اهل بيت عليهم السلام به عرصهء فقه اسلامى در زمينهء سياست و حكومت و مباحث تازه در ابواب اجتماعى ، سياسى و اقتصادى ، عميق‌تر گرديد و سبب تدوين ده‌ها كتاب در اين زمينه شد . ويژگىهاى دورهء نهم : 1 . جامعه‌نگرى به جاى فردنگرى در عرصهء فقاهت . 2 . ورود فقاهت به عرصهء رهبرى اجتماعى مسلمين در مسير مبارزه با استعمار خارجى و استبداد داخلى . 3 . توجّه به مسائل دنياى جديد و مسائل تازه‌اى كه در تبادل فرهنگها و برخورد فرهنگ اسلامى با تمدّن جديد غرب به وجود آمد . 4 . نفوذ مسائل فقهى در عرصهء قانون‌گذارى و متأثّر شدن مجالس تقنينى از فقه و حقوق اسلامى . 5 . تدوين كتبى در عرصهء حكومت و سياست ، احوال شخصيّه و اقتصاد . 6 . تدوين موسوعات فقهى به شكلى تازه . شكل جديد تدوين موسوعات فقهى معمولًا به صورت الفبايى است كه همهء موضوعات و مسائل فقهى بر اساس حروف الفبا تدوين مىشود كه مىتوان به دو نمونه از آن اشاره كرد : 1 . موسوعة الفقه الاسلامى طبقاً لمذهب اهل بيت عليهم السلام . 2 . الموسوعة الفقهية الميسّرة . « 1 »

--> ( 1 ) . در ميان دانشمندان اهل سنّت نيز دو موسوعهء مهم فقهى به صورت الفبايى تدوين شده است كه نخستين آن ، موسوعهء جمال عبد الناصر است كه تا كنون 20 جلد از آن منتشر شده است و تا كلمهء « اقتناء » رسيده و پس از آن متوقّف شده است و ديگرى موسوعهء فقهيّه كويتى است كه تا كنون 40 جلد از آن منتشر شده است .